Lễ hội truyền thống
LỊCH SỬ ĐÌNH THÀNH HOÀNG BỔN CẢNH HÀ TIÊN

Đất Hà Tiên được thành lập năm 1708, Khi đó ông Mạc Cửu thần phục chúa Minh Vương Nguyễn Phúc Chu phong chức Tổng Binh, tước Cửu Ngọc Hầu.

            Đất Hà Tiên trở thành một Trấn, rồi sau đó là một Tỉnh của Việt Nam lúc bấy giờ. Con ông là Mạc Thiên Tích và cháu nội ông là Mạc Tử Sanh đều một lòng tận trung với nước, xây dựng và bảo vệ vùng đất nước, chống ngoại xâm, giữ yên bờ cõi.

            Khi các ông chết, được phong làm Phúc Thần.


            Dân thờ phụng ba vị Tôn Thần dày công khai phá mở mang bờ cõi, bảo vệ biên cương, phù hộ nhân dân cày cấy được mùa, an bình thịnh vượng. Nơi đó là Đình Thành Hoành Bổn Cảnh, nhân dân Hà Tiên hết đời này qua đời khác đều nối tiếp phụng thờ, lễ bái . Họ sùng kính uy linh “Mạc Thị Thần Chi” có nghĩa là “kính thờ Tôn Thần Họ Mạc”. Tước vị được vua phong là “Hàm Quang Dực Bảo Trung Hưng Thượng Đẳng Thần”

            Riêng về cơ sở vật chất của Đình Thành Hoàng Hà Tiên hiên nay nguyên xưa là Miếu Hội Đồng, có trước thời kỳ ông Trinh Hoài Đức hoàn thành bộ sách Địa Chí “Gia Định Thành Thông Chí” (1820), vì sách này chép về “Miếu Hội Đồng” ở Hà Tiên rất rõ như sau: “Chợ Trấn trông về đông là bến hồ, ở đó có trại cá, phía bắc công khố là miếu Hội Đồng, phía bắc miếu có xưởng sửa thuyền...” Thời kỳ này, Miếu Hội Đồng còn lợp lá đơn sơ. Nhưng những ai tin vào Đại Nam Nhất Thống Chí Lục Tỉnh Nam Việt nói “Miếu Hội Đồng cất năm Minh Mang 15 (1834) lợp tranh” là không được chính xác. Có lẽ vào năm 1934, nhân dân đã thêm một lần trùng tu Miếu Hội Đồng bằng lá, cất trước năm 1820 còn nói “Vào năm Tự Đức thứ 3 (1850), lợp ngói”, nghiệm có phần đúng, vì năm này 1850 Canh Tuất, ngày 8 tháng 11 (âm lịch) vua Tự Đức ban sắc ấn phong cho 3 ông Mạc Cửu, Mạc Thiên Tích và Mạc Tử Sanh những tước vị mới. Có lẽ khi đó, để chuẩn bị tiếp nhận những tờ sắc phong (thần) mới, người ta hợp sức xây cất mới, lợp ngói ngôi Miếu Hội Đồng, để rồi 2 năm sau, vua Tự Đức cho đổi cách gọi tên nơi tôn nghiêm này là “Đình Thành Hoàng Bổn Cảnh” (Tự Đức năm thứ 5 ngày 29 tháng Mười Một) Trên tờ Sắc ghi: “ Sắc Bổn Cảnh Thành Hoàng Chi Thành... gia tặng Quảng Hậu Chánh Trực Hữu Thiện Đôn Ngưng Chi Thần...”.

            Ba mươi tám năm sau, nhân dân Hà Tiên lại trùng tu ngôi Đình 1888 lần này cất quy mô hơn vào ngày mồng 2 tháng Chạp năm Đinh Hợi (tức là ngày 14 tháng Giêng năm 1888).

            Nhóm người có đóng góp tài sức, trí tuệ trong công cuộc trùng tu năm này gồm các ông Nguyễn Thần Hiến, Trần Đình Quang, Lâm Tấn Đức, Huỳnh Đăng Khoa tức – Thoạt Nguyên, Lê Quang Khanh, ... văn bài và thi thơ của các cụ vẫn còn lưu dấu trên tường, đề tháng 4 năm Kỷ Sửu, 1989 là  năm hoàn tất cuộc trùng tu. Mà trong đó cụ nổi danh nhất là cụ Nguyễn Thần Hiến đã nhịn ăn cho đến chết trong ngục Hỏa Lò của Pháp năm 1914 và cụ Lâm Tấn Đức ông bác của cố thi sĩ Đông Hồ, người có công nuôi dưỡng, dẫn dắt Đông Hồ trở thành danh nhân của đất Hà Tiên.

            Vào các năm 1968 và 1972 nhân dân Hà Tiên có trùng tu ngôi đình nhưng trong mức độ non mười dặm và xây thêm cổng đình mà thôi. Kiến trúc ban đầu vào năm 1889 vẫn được giữ nguyên, gồm: Khu nhà rường hình chữ “Khẩu”, phía trong là Chính Điện có Tả ban và Hữu ban: hai bên là chỗ thờ Tiền Hiền và Hậu Hiền giữa có đài Thiên Tinh (giếng trời) để thờ chư vị thần linh, phía trước là Nhà Võ nơi đặt “mõ điểm mục” và trống thu không, nơi hội họp của bà con dân xã... Chung quanh nhà võ ca các cụ xưa chép những bài văn khuyên người giữ gìn lễ giáo, ăn ở phải đạo, những bài thơ hoa mỹ thời trước, những áng văn mang linh hồn các vị danh nhân Hà Tiên, có công với dân tộc và Tổ Quốc.

            Đình đươc Ủy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh vào ngày 23/11/2010. Đây là sự kiện có ý nghĩa góp phần bảo vệ, tu bổ các hiện vật, công trình kiến trúc, phục dựng lại các lễ hội xưa và quảng bá giới thiệu nơi đây đến đông đảo nhân dân nhằm giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc.

            Đầu năm 2003, được sự nhất trí cho phép của thị xã và ủy ban nhân dân phường Bình San, Ban Bảo vệ di tích núi Bình San tiến hành lễ cúng Kỳ Yên có thỉnh sắc theo tập tục truyền thống lần đầu tiên, trong năm kỷ niệm 25 năm thành lập thị xã Hà Tiên. Cuộc tổ chức lễ hội truyền thống này được sự hoan nghiên nồng nhiệt của toàn thể nhân dân thị xã.

            Từ đó vào các ngày 15 đến ngày 17 tháng 2 âm lịch hàng năm, lễ được tổ chức trọng thể tại Đình Thành Hoàng Bổn Cảnh Hà Tiên thu hút đông đảo sự tham gia của người dân địa phương cũng như du khách trong và ngoài nước.

            Trong ba ngày lễ với nhiều hoạt động văn hóa tín ngưỡng, nổi bật là ba lễ chính: Túc Yết, Đàn Cả Và lễ tế Tiền Hiền và Hậu Hiền.

Túc Yết tức là lễ ra mắt thần với những hoạt động như: kiểm tra đồ lễ để tế thần, đọc văn tế nguyện cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, thắp hương và dâng lễ gồm các loại rươu, trà, trái cây, ...

Đàn Cả là đây là lễ chính, được tiến hành liên tục với các lễ vật được thay mới và các trình tự nghi thức như lễ Túc Yết. Nội dung lễ là đề cao công đức Thần Hoàng và cầu sự an bình, hạnh phúc cho dân làng

Lễ tế Tiền Hiền và Hậu Hiền nhằm ghi tạc công ơn với các vị hiền nhân có công khẩn hoang lập ấp chống chọi với thiên tai, dã thú, địch họa (tiền hiền khai khẩn) cũng như những bậc có công trong việc xây dựng và bảo vệ quê hương xứ sở (hậu hiền khai cơ).

Ngoài các lễ chính thì nghi thức thỉnh sắc là lễ diễu hành với một đám rước gồm những chức sắc mặc trang phục tế lễ và quân lính với đầy đủ chiêng, trống, cờ, lộng đi đến chỗ cất giữ sắc thần “Lăng Mạc Cửu”, Theo sau các đám rước là các đội múa lân và địa, tiếng trống cùng tiến nhạc. Đến nơi những bậc chức sắc tiến hành tế tuần hương, khấn vái, rồi đem sắc đặt vào long đình để rước về. Đến đình, phải cử hành thêm nghi thức an vị gồm hương, trà, rượu, rồi đưa tráp đựng sắc phong để trên bàn thờ nơi chính điện./.

Nguồn: VPTT

Các tin khác:

BẢN ĐỒ THỊ XÃ HÀ TIÊN
Hình ảnh thị xã Hà Tiên
Video Hà Tiên



Quảng cáo liên hệ: 02973.852085